Buitenspoor #03 - Fernweh

Wat doe je op je vrije dag als het regent? Dan ga je foto's archiveren. Of appeltaart bakken. Of Licht op het noorden lezen van filosoof Stine Jensen. Of een beetje surfen op internet. Of je doet het allemaal en krijgt in no time te maken met een knoepert van een aanval van omgekeerde heimwee, oftewel fernweh zoals de Duitsers het zo mooi noemen. Bovenstaande combinatie van activiteiten deed me bijvoorbeeld terug verlangen naar de Jotunheimen.

Besseggen, Jotunheimen, Noorwegen.

In de nazomer van 2013, toen we ruim zeven weken door Noorwegen en Zweden struinden, liepen we er een aantal prachtige tochten. Een van de meest memorabele was de wandeling over de Bessengraat oftewel de Besseggen bij Gjendesheim. Wij gingen op een zaterdag en dat was een minder slimme keus. De Besseggen schijnt namelijk deel uit te maken van de Noorse bucketlist, oftewel die moet je als Noor gedaan hebben. Tel daar de aantrekkingskracht bij op die de wandeling heeft op toeristen zoals wij en je staat zo uren in de rij voor de bootjes die je naar het beginpunt brengen. 

Minstens zo fijn was daarom de 'van-alles-en-iedereen-verlaten-tocht' op Runde, een eilandje in de buurt van Alesund. Het is vanuit Alesund te bereiken via een combi van veerboten en bruggen. We reden er naartoe in weersomstandigheden die vergelijkbaar zijn met die van de afgelopen dagen. Regen als orgelpijpen en een wind die je voortdurend richting afgrond wil duwen. Maar juist dat barre weer zorgde weer voor extra voeding aan de latere fernweh naar het eiland. 

In een zeldzaam droog moment waait de kaas van het brood. Runde, Noorwegen.

We waren er eigenlijk te laat in het seizoen, tenminste als je zoals ik van kustvogels houdt. De papegaaiduikers, zeekoeten en alken waren al met hun jongen naar open zee vertrokken. De Jan van Genten waren er nog wel. Die zorgen er voor dat hun jongen eerst fatsoenlijk kunnen vliegen voordat ze aan het grote avontuur beginnen. En ook de grote jagers waren volop bezig hun nageslacht te onderwijzen in de hogere vlieg- en afpakkunsten. En dat alles dus in een decor van duizend grijsgroene tinten. Onvergetelijk. 

En die gedachte aan Runde brengt me bij een berichtje dat ik op Twitter voorbij zag komen naar aanleiding van de waarschuwingen over de onveilige situaties in het bos. De strekking was, laten mensen met storm vooral naar het bos gaan. Daarmee komt het respect voor de natuur vanzelf. De Britse schrijver Robert Macfarlane schreef vrij vertaald in zijn onvolprezen boek The wild places iets soortgelijks: Er was storm op komst en dus ging ik naar het bos. 

Jan van Genten op Runde, Noorwegen.

Ik weet nog hoe ik zelf ooit eens in de bergen van Zwitserland overvallen werd door onweer. Een grote rolwolk schoof met angstaanjagende snelheid op ons af. Ik begeleide een groep wandelaars naar een topje. In een laagte achter een groot rotsblok zochten we beschutting tegen het naderende onheil. De bui was kort doch hevig en indringend. 

Sinds die ervaringen ben ik me inderdaad nog bewuster geworden van mijn kwetsbaarheid. Maar ik voel ook, hoe zweverig dat ook klinkt, een grotere verbondenheid. Buiten is mijn thuis geworden en daardoor heb ik geen fernweh meer, maar eigenlijk meer een chronische vorm van heimwee. Ik weet niet wat beter hanteerbaar is...

Reisbrief #3 - Bruinvissen en grote jagers

Waar ga je allemaal naar toe in Noorwegen als je de tijd hebt? De Lofoten lonkten, de Noordkaap? Maar als je niet alleen maar in de auto wilt zitten (en autorijden in Noorwegen is best vermoeiend moet ik eerlijk zeggen), moet je je ook weer een beetje beperken. In ieder geval wilden we naar de Dovrefjell om die gekke muskusossen te zien en naar het 'vogeleiland' Runde ten zuidwesten van Alesund.

Muskusos.

In de Dovrefjell lopen we een tweedaagse en overnachten we in de Reinheimen-hytte. We hebben pech, want naast een Frans stel is de hut afgeladen met scholieren die 'op kamp' zijn. Maar de huttenwacht heeft voor ons vieren een aparte kamer vrijgehouden. We slapen als ossen, ondanks het geschreeuw van de Noorse jeugd.

Zicht op de Reinheimen hytte in Dovrefjell. 

De volgende dag nemen we de, naar onze smaak mooiere, zuidelijke route terug naar Kongsvollen. We zien, net als de dag ervoor, volop muskusossen en vinden overal hun sporen inclusief een paar verse plukken ondervacht die natuurlijk in de schatkist voor thuis gaan. Maar nog meer onder de indruk zijn we van het rendier dat met een hevig bebloed gewei op drift lijkt te zijn. Even later zien we een ietwat obese Noor omhoog puffen met een enorme rugzak op zijn rug en een geweer over zijn schouder. Het schiettuig ziet eruit alsof het uit een science fictionfilm komt.

'That is a piece of equipment', zeg ik in mijn beste Noors. Hij is op rendieren uit blijkt. Ook de wilde rendieren in Dovrefjell moeten blijkbaar 'beheerd' worden. 'Have you seen any?', vraagt hij. 'Yes', antwoord ik iets te snel, maar uit mijn uitleg maakt hij op dat ik een 'male' heb gezien. Hij mag alleen op 'female and calf'schieten.

Rendierkop.

We vragen hem uitleg over de kop van een rendier dat we op een steen zagen liggen. Het zag er wat luguber uit en ook onze jager kijkt wat bedenkelijk. Hij omzeilt de vraag en vertelt dat als ze een dier geschoten hebben, alles behalve het vlees in het veld achterlaten. Maar zo pontificaal als bij dit exemplaar is gebeurd, is niet gebruikelijk. 'It must be a joke', zegt hij als ik er nogmaals naar vraag. Tja, Noren staan nu eenmaal bekend om hun enorme gevoel voor humor ;-)


Van rendierjagers is het maar een kleine stap naar grote jagers. Die laatste zien we volop op het eiland Runde waar we striemende regen en wind moeten trotseren. Het broedseizoen is bovendien al bijna voorbij waardoor we de tienduizenden papegaaiduikers, zeekoeten, alken en drieteenmeeuwen missen, maar de Jan van Genten zijn er nog met hun bijna vliegvlugge jongen en de grote jagers dus. We genieten enorm van de 'jachtlessen' die de jongen krijgen van hun ouders en alsof dat nog niet genoeg vliegt er nog even en juveniele zeearend over.

Grote jager op Runde.

Runde is niet meer een echt eiland. Je komt er via een wirwar van andere eilandjes en bruggen, maar insulafielen zullen ook hier echt het eilandgevoel hebben. Het ruikt er naar eiland, het ademt eiland. Als ik na een pittige klim naar het kolkende azuurblauwe zeewater beneden me kijk en Runde Fyr aan de voet van de imposante kliffen zie liggen, bekruipt me weer het gevoel dat ik op zo'n plek wel eens een jaar wil doorbrengen. Ik had dat ook al op de Farne Islands aan de Engelse oostkust en op Latrabjerg, een westelijk puntje van IJsland. Ik ben nadat ik een half jaar op Schiermonnikoog heb gewoond ook een insulafiel geworden.

Heel af en toe houdt het op met regenen en prikt op Runde zelfs de zon even door het donkergrijze wolkendek.

De dag erna rijden we toch weer richting het oosten. We besluiten op het laatste moment een ommetje te maken langs het Geirangerfjord, in het hoogseizoen de Zaanse schans van Noorwegen. Nu is het er relatief rustig en zowaar zie ik na een tijdje turen in de diepte beneden me vier bruinvissen zwemmen! Eerder viel ons dat genoegen ook al ten deel in de Innfjorden, maar dit is wel een heel bijzondere view op deze prachtige zeezoogdieren. Het lijkt zover van zee hier, maar die fjorden staan natuurlijk allemaal in verbinding met het zilte.

De tocht daarna door de Breiddalen is trouwens minstens zo mooi als de Geirangerfjorden. Doodmoe word je van al die 'stunning views'. Gelukkig reden we vandaag op weg naar Femundsmarka ongeveer veertig kilometer door 'saai' naaldbos. In Elga hebben vervolgens we een buitengewoon gezellige hytte gehuurd inclusief een Jotul 600 (houtkachel) die heerlijk staat te snorren. Laten we hier maar een paar dagen blijven...