zaterdag 5 mei 2018

Natuurspoorjournaal #106 - Anti-roofvogel spray


Door havik geplukte postduif. (Norg, april 2018)
Ik kan me goed voorstellen dat je als postduivenhouder niet heel gelukkig wordt als je beste (en meestal duurste) duiven worden gepakt door een havik. Waar ik dan weer niet heel gelukkig van word, is dat er allerlei geleuter rondom roofvogels wordt bebezigd om ze in een kwaad daglicht te stellen. In een soort hink-stap-sprong-redening wordt al snel gezegd dat er teveel zijn en dat ze dus dood moeten, zoals met alle dieren die ons wat in de weg zitten.

Roofvogels, of roofdieren in het algemeen, leven naar hun aard. Ze kunnen niet anders. Wij hebben ze in de afgelopen honderden jaren met alles wat binnen onze mogelijkheden lag (klemmen, gif, nesten beschieten) bestreden. En dat terwijl ze al sinds 1936 beschermd zijn bij wet. Na de Tweede Wereldoorlog kregen veel roofdieren ook nog eens een forse tik door opstapeling van persistente bestrijdingsmiddelen zoals DTT. Het aantal roofdieren is in Nederland lange tijd onnatuurlijk laag geweest. Dat de stand nu onnatuurlijk hoog zou zijn is onzin van de bovenste plank.

Uit mijn eigen onderzoek in de boswachterij Veenhuizen blijkt dat de roofvogelaantallen sinds 2011 behoorlijk dalen. Had ik in 2011 nog ruim dertig buizerdterritoria, dit jaar blijft de teller onder de tien. Het aantal broedpaar havik is gedaald van vijf naar twee tot drie. Sperwer is nagenoeg verdwenen, net als boomvalk en torenvalk. Wespendief is al jaren redelijk stabiel met 2 tot 3 territoria.

Afijn, gelukkig zijn er ook postduivenhouders die alternatieven aandragen, zoals de duiven inspuiten met een roze kleurstof. Dit moet roofvogels afschrikken en er zijn goede ervaringen mee. Maar eerlijk is eerlijk, het helpt niet altijd en overal zoals blijkt uit bovenstaande foto. Hier heeft de dorpshavik van Norg een 'gekleurde' postduif te pakken genomen. Helaas.

Voor het gemak, HIER  een linkje waar je het spul kunt bestellen.

maandag 2 april 2018

Natuurspoorjournaal #105 - Kauwproppen

In de afgelopen weken vond ik kort achter elkaar een zogenaamde kauwprop. Zo'n kauwprop is niets anders dan een fijngekauwde en weer uitgespuugde hoopje plantenresten. Bij de eerste vondst ging het om een prop pitrus op het landgoed Welna op de Veluwe (zie foto 1). Aan de prenten die eromheen stonden konden we opmaken dat het van een wild zwijn was.
Foto 1. Kauwprop (pitrus) van wild zwijn. Welna, Veluwe.
Dat wilde zwijnen die soort sporen achterlaten, had ik al eerder gezien in de nawinter. Nagenoeg al het hoogwaardige voedsel is op, maar de honger blijft. Ze proberen dan in leven te blijven van planten die nagenoeg niets opleveren. Of zoals Gerrit Jan Spek het zei in een mailwisseling: 'Misschien ga je dan net niet dood.'

Foto 2. Vastgelegd stuifzand met o.a. buntgras. Kootwijkerzand.
Een paar weken later vond ik op het vastgelegde stuifzand bij Kootwijk (zie foto 2) soortgelijke proppen (foto 3), maar nu waren het restanten buntgras. Ook hier ging ik er weer vanuit dat het afkomstig was van wilde zwijnen, maar hoe ik ook zocht, ik kon niet één prent of een ander spoor van een wild zwijn vinden. Daarentegen miegelde het van de edelhertprenten en ook lagen her en der uitwerpselen van edelherten.

Foto 3. Kauwprop (buntgras), hoogstwaarschijnlijk van edelhert. Kootwijkerzand.
Ik ken dit fenomeen niet van herten en daarom stuurde ik de foto's naar faunaspecialist Gerrit Jan.  Hij kent die kauwproppen vooral ook van wilde zwijnen en niet direct van herten. Maar hij heeft herten wel eerder op buntgras zien foerageren. Toen was het ze om de bloeiwijzen te doen. Buntgras lijkt in deze tijd van het jaar ook voor herten niet echt een ideale voedselbron, maar ook zij hebben vast honger nu. Of ik heb gewoon niet goed genoeg gezocht en tientallen zwijnenprenten over het hoofd gezien. Dat kan natuurlijk ook...
Ergo, wel eens edelherten op buntgras zien foerageren, kauwproppen zien produceren of er ergens iets over gelezen? Ik hoor het graag!

zaterdag 24 februari 2018

Struinen in de Boekenweek - De-kijk-dan-toch(t)


Het thema van de de 83e Boekenweek is Natuur. Tussen 10 en 18 maart ga ik daarom op struintocht door het noorden van het land om verhalen te vertellen over mijn favoriete natuurschrijvers. En ja, ik wil natuurlijk ook graag mijn eigen natuurdagboek De onsterfelijke nachtegalen een beetje onder de aandacht brengen. Ik schreef het natuurdagboek samen met Barbara de Beaufort en het is onlangs verschenen bij Uitgeverij kleine Uil.

Het thema De-kijk-dan-toch(t) heb ik ontleend aan de recensie van Agmar van Rijn op Tzum.info (klik hier). Zij vatte De onsterfelijke nachtegalen als volgt samen: 'Het boek maakt je wakker voor de natuur, je krijgt ontzettende zin om óók te gaan kijken, in feite is het hele boek één lange aansporing; kijk dan, kijk dan toch!' En zonder dat ik het zelf zo expliciet had bedacht, is dit inderdaad waar het ruim tweehonderd pagina's lang over gaat.

De Zulthe, voormalig kinderherstellingsoord en later woonhuis van M. Vasalis. 

Za. 10 maart - Vasalis-wandeling - Landgoed Terheijl
De kijk-dan-toch(t) begint op zaterdag 10 maart met een Vasalis-wandeling op het landgoed Terheijl tussen Nietap en Roden, in samenwerking met boekhandel Daan Nijman uit Roden  Ik ben een groot liefhebber van het werk van Vasalis en zoek in haar gedichten, brieven en essays naar de natuurervaringen die ze had rond Terheijl. Vasalis woonde lang in het voormalige kinderherstellingsoord De Zulthe dat aan de rand van dit bijzondere gebied staat. Tijdens de wandeling vertel ik over het bijzondere landschap en de natuur en maak geregeld uitstapjes naar het werk van Vasalis. De start is om 14 uur bij de parkeerplaats aan de Vagevuurselaan tussen Nietap en Nieuw-Roden. Aanmelden kan via info@daannijman.nl. Na afloop is er een boekenborrel in de winkel. Meer informatie vind je hier.

Di. 13 maart - Boekpresentatie De onsterfelijke nachtegalen - Assen
De kijk-dan-toch(t) gaat verder met een boekpresentatie over De onsterfelijke nachtegalen op dinsdagavond 13 maart bij boekhandel Van der Velde in Assen. Aan de hand van een tien thema's uit het boek vertel ik over mijn natuurbelevenissen in de afgelopen dertig jaar en de mensen die mij inspireren. Ook lees ik een aantal fragmenten uit het natuurdagboek voor. De boekpresentatie start om 19.30 uur en meer informatie vind je hier.

Wo. 14 maart - Boekpresentatie De onsterfelijke nachtegalen - Roden
Dezelfde presentatie als hierboven, maar dan bij boekhandel Daan Nijman in Roden. We starten om 20.00 uur. Meer informatie vind je hier.

Do. 15 maart - In het voetspoor van Linnaeus - Nijverdal
Natuurschrijvers staan figuurlijk (bijna) altijd op de schouders van een voorganger. Iemand die hen inspireerde of zelfs vrij letterlijk aan de hand nam. In mijn lezing In het voetspoor van Linnaeus ga ik in op de mooiste verhalen, avonturen en ontdekkingen van natuurschrijvers in de afgelopen 300 jaar.

Mijn verhaal begint bij de in 1707 geboren Zweedse natuuronderzoeker Carolus Linnaeus. In 2013 legde ik deels de route af van de studiereis die hij bijna 300 jaar eerder door de Zweedse provincie Dalarna maakte. In het dagboek dat hij van die reis bijhield, beschreef hij niet alleen allerlei feiten over planten, dieren, mensen en gebruiken, maar hij springt hier en daar - meer dan bij zijn eerdere dagboek van zijn reis door Lapland - uit de band met een mooie landschapsbeschrijving of natuurbeleving.

Alexander von Humboldt in zijn studeerkamer in Berlijn. (Eduard Hildebrandt, 1856)
Ook al begint mijn verhaal op de grens van Noorwegen en Zweden en kom ik geregeld op dat avontuur terug, de natuur in de directe omgeving van mijn huis is de rode draad. Van hieruit dwaal ik via bekende namen als Von Humboldt, Thoreau, Darwin, Muir, Heimans, Thijsse en J.A. Baker steeds verder af naar hedendaagse natuurschrijvers als Robert Macfarlane, Caspar Janssen en Koos van Zomeren. Ook minder bekende helden komen langs en ik laat zien dat ze vaak onterecht in de vergetelheid zijn geraakt. De lezing is een explosie aan mooie verhalen over wat natuurschrijvers drijft en over hun soms nogal hachelijke avonturen. En, als het mag, vertel ik tot slot graag iets over De onsterfelijke nachtegalen.

De lezing vindt plaats in het Buitencentrum Sallandse Heuvelrug. Voor meer informatie en aanmelden klik hier.