Vogels kijken - Kraanvogel

Mijn lijst met lievelingen is lang. En ergens in die lijst staat de kraanvogel. Ik weet niet precies op welke plek en bovendien is dat bij mij nogal afhankelijk van het jaar, seizoen en/of gemoed. En de kraanvogel is bij uitstek een vogel die als geen ander op dat laatste weet in te werken. Ik herinner me in die zin nog levendig een ontmoeting in Zweden. Hier kun je daarvan een verslagje lezen.

Groepje volwassen kraanvogels.

In Nederland bof ik natuurlijk met het Fochteloërveen in mijn 'achtertuin'. Als je hier een beetje je best doet, lukt het jaarrond altijd wel om een kraanvogel te zien of te horen. Maar als je echt iets van de kraanvogeltrek wilt meekrijgen, kun je naar de omgeving van Diepholz rijden. Verspreid rondom deze Duitse plaats ligt een kleine 25.000 hectare aan veengebieden, ook wel bekend onder de naam Diepholzer Moorniederung. Hier verzamelen zich in oktober en november tienduizenden kraanvogels. Overdag foerageren ze vooral op de pas geoogste maisakkers, 's avonds trekken ze massaal naar de venen om te slapen.

Hoopvollen

Gisteren reden wij in ongeveer 2,5 uur vanuit Norg naar de omgeving van Rehden om daar rond zonsondergang de kraanvogels naar bed te zien gaan. In de weersvoorspelling zat nog een sprankje zon en dat kan voor het decor nooit kwaad. Gewapend met een batterij aan optische apparatuur installeerden we ons, net als zo'n 20 andere hoopvollen waaronder opvallend veel Nederlanders, op de bovenste etage van de speciale kraanvogel-toren die aan de Moordamm tussen Wagenfeld en Rehden staat.

De uitzichtoren aan de Moordamm.

Maar hoe verder de tijd richting nacht kroop, hoe onrustiger ik werd. In de verte hoorde ik voortdurend kraanvogels roepen, maar dat prachtige geluid werd geregeld overstemt door mensen die de trap op of af liepen of stonden te praten. Ik deed zelf ook van harte mee aan dat laatste, maar ineens bedacht ik me dat ik dáárvoor niet zo lang in de auto had gezeten. We liepen daarom naar een legaal plekje aan de rand van het veen dat we eerder op de middag hadden 'ontdekt'. Hier was niemand en hadden we vrij zicht op de bosrand waar we eerder op de middag een paar duizend kraanvogels achter zagen verdwijnen.

Zonsondergang

Ruim na zonsondergang begon de slaaptrek op echt gang te komen. Aan al die optische apparatuur had je niets en vaak vergeet je (ik) ook te genieten als je voortdurend door zo'n glaasje van je verrekijker, fototoestel of telescoop tuurt. Tientallen groepjes kraanvogels (en rietganzen waaronder een paar groepjes kleine rietganzen) vlogen vanaf de akkers in de omgeving naar het veen en we stonden precies goed. Verscholen onder een paar herfstige berkjes hadden we een ervaring die zeker kon tippen aan de Zweedse. Vooral dat geluid...

Leuke bijvangt. Blauwe kiekendief-man.

We ontdekten andermaal dat kraanvogels bij het opstijgen in geluid en ritme een frequente hoger trompetteren. En in de lucht is er vooral ook dat gezellige kroh-kroh dat vooral de achterste vogels in de groep lijken te maken. Alsof ze willen zeggen, ja ja, ik ben er nog. Niet te snel graag.
Na een tijdje kregen we het koud, ondanks dat de temperatuur nog boven de tien graden lag. Maar we hadden meer dan voldoende 'brandstof getankt' om de thuisreis te aanvaarden. In Diepholz aten we in een mega-Edeka snel een maaltijd. Een groter contrast was niet denkbaar. Waar is het kraanvogel-café waar je met soortgenoten onder het genot van een stevige kop soep nog even kan nagenieten?

Waarom Jan Mulder nog geen vegetariër is

Blauwe kiekendief, jagend boven het riet van de Zoutkamperril. 

Ik zit achter mijn bureautje en blader door de foto's van de afgelopen weken. Ergens tussen twee onbeduidende plaatjes in, zit een foto van een vogel. Ik zoom in en zie dat het een vrouwtje blauwe kiekendief is. Huh!? Wanneer heb ik die foto gemaakt? Ik moet even graven in mijn geheugen. O ja, op weg naar het beheerkantoor in het Lauwersmeer. Ergens langs de Zoutkamperril. Het hoofd nog duf, het gemoed niet al te soepel vanwege de lange autorit, de geest al druk in de weer met alle klusjes die gedaan moeten.

Leuke pose van die blauwe kiek, maar de foto haalt de beeldbank (lang) niet. Ik kijk nog eens naar de foto en besef me dat ik me bijna niets herinner van die waarneming. Ja, ik was met een collega aan het bellen, terwijl ik langs de kant van de weg stond. Met drie dingen tegelijk bezig. 

Na het bekijken van de foto nestelt zich in mijn hoofd een 'gevaarlijke' gedachte. Ik wilde graag bij Staatsbosbeheer werken omdat ik zo genoot van het kijken naar en het bestuderen van vogels. Bovendien dacht ik bij Staatsbosbeheer op de juiste 'plek' te zijn om die fascinatie voor natuur met anderen te delen, door er over te schrijven, te vertellen, door er mooie foto's van te maken...

En wat gebeurt er? Ik werk bij Staatsbosbeheer en ben onderweg in een van de mooiste natuurgebieden van Nederland. Ik kan delen wat ik wil, op nagenoeg alle mogelijke manieren. Niemand die me tegenhoudt. Ik zie een blauwe kiekendief jagen boven het riet en in plaats van dat ik even uitstap en van het moment geniet, blijf ik in de auto zitten. Ik neem gewoon de telefoon aan terwijl ik ook later kan terugbellen omdat ik even met iets belangrijkers bezig ben. Ik erger me er kapot aan dat ik deze prachtige vogel vanuit de auto zit te begluren door de zoeker van mijn camera terwijl ik weet dat ik er toch geen bevredigende foto van kan maken. En met mijn hoofd ben ik al bezig met een vergadering die straks volgt.

Gelukkig doe ik het allemaal zelf. Niemand neemt het me kwalijk als ik de volgende keer wel even uitstap, er geen slechte foto van maak, maar gewoon kijk en bestudeer wat de vogel aan het doen is. Sterker nog, mijn entree op kantoor was een stuk gezelliger geworden als ik even vijf minuten de tijd had genomen om te genieten van die prachtige blauwe kiekendief. Ik had gezien hoe de vogel een 'gevecht' verloor met een muis. Daar had ik een hilarisch filmpje van kunnen maken. Dat was opgemerkt door De Natuur Draait Door, waardoor honderdenduizenden Nederlanders kennis hadden kunnen maken met de schoonheid van zo'n blauwe kiekendief in het al even mooie Lauwersmeer. Was ik misschien wel uitgenodigd aan tafel en had ik kunnen zeggen dat je houtsnippen niet moet opeten. Had Matthijs van Nieuwkerk me op de schouders geslagen. Was Jan Mulder spontaan vegetariër geworden. Maar bovenal was dit een veel leuker stukje geworden. Die kansen heb ik allemaal voorbij laten gaan, omdat ik het zogenaamd zo druk had.