Natuurspoorjournaal #73 - De kikkermoordenaar

Bruine kikker op ca. 1 meter hoogte.

Zo'n dag dat je afspreekt om het veld in te gaan, maar dat het weer dreigt er een zeiknat gebeuren van te maken. Wat doe je dan? Gaan! Meestal blijft het gewoon droog, heel soms word je wel nat. Maar ook dat heeft een voordeel, de koffie smaakt na afloop nog lekkerder. 

Ik worstel de laatste tijd een beetje met de manier waarop ik mijn dierspoorlezingen en -excursies moet vormgeven. Door een combinatie van enthousiasme en kennisdiarree is de informatiestroom vooral bij lezingen zo groot dat ik me afvraag of er überhaupt iets beklijft. Bovendien is een foto van een spoor dubbeldood. 

Aan de andere kant raak ik er ook steeds meer van overtuigd dat het lezen en interpreteren van diersporen een belangrijke bijdrage kan leveren in de bescherming van natuur. Onverschilligheid is immers een groot gevaar. Wat niet weet, wat niet deert. Door mensen te wijzen op sporen maak je dieren 'zichtbaar' die je niet ziet. Het prikkelt bovendien je inlevingsvermogen. Wat heeft dat deed dat dier hier eigenlijk? Wat heeft zo'n dier nodig? Welke invloed hebben wij als mens op zijn leefomgeving? Dat besef, of noem het voor mijn part bewustzijn, heeft mijn kijk op de dagelijkse werkelijkheid in ieder geval drastisch veranderd. 

Genoeg geepibreerd, even terug naar de harde werkelijkheid. Vandaag ben ik dus met een groepje oud-cursisten van de IVN-natuurgidsenopleiding op pad geweest in het Drents-Friese Wold. Ik wilde eens uitproberen of bij zo'n excursie meer focus op één diersoort een beter, meer beklijvend resultaat oplevert. Met deze aanpak kun je dieper ingaan op de ecologie, sporen beter koppelen aan gedrag en uiteindelijk voorspellingen doen. 

Als 'dier van de dag' hadden we gekozen voor de ree. En uiteindelijk denk ik dat de aanpak heeft gewerkt. Of beter, ik had er wel een goed gevoel over. Ondertussen zagen we natuurlijk allerlei andere leukigheden: een paar prachtige prenten van een boom- of steenmarter, nesten van eekhoorns in verschillende boomsoorten en 'dus' met verschillende bouwmaterialen en een muis die tijdens het eten van een paddenstoel zijn gevoeg had gedaan. Zeg maar, een beetje poepen op de rand van je bord. 

Het spoor van de dag was echter een dode bruine kikker die op een wat vulgaire manier in een afgestorven boompje hing. Door te deduceren kwamen we op het idee dat het dier door een buizerd moet zijn achtergelaten. Alle andere kikkermoordenaars werden vooralsnog vrij gepleit. In zijn nek had het ook een kleine wond waar precies de haaksnavel van een roofvogel in paste. Maar dat zagen we pas toen we het beest hadden omgedraaid. Honderd procent zekerheid heb je dan natuurlijk nog steeds niet.

Kort na deze puzzel overviel me echter een gedachte waar ik de hele middag nog plezier van heb gehad. Ik zag die buizerd terugkeren, in volstrekte verwarring. Ineens was de kikker die hij zo bewust op zijn rug had neer gevleid, op zijn buik gedraaid. Welk dier had dat gedaan? Wat deed dat dier hier eigenlijk? Wat heeft dat dier nodig?

Koffie. Met veel warme melk graag...

Prachtige prenten van boom- of steenmarter in nat zand. 

Guido's gedachten # 4 - Niet in mijn achtertuin

Mijn collega en ik werken voor Instituut Voor Natuur en Milieueducatie en Duurzaamheid. Onder natuurliefhebbers bekend als IVN met het motto: Beleef de natuur. Tijdens de koffiepauze vertel ik hem dat ik in het weekend een gebied heb onderzocht op de aanwezigheid van Noordse woelmuizen.Aan het eind van de middag vraagt hij of ik misschien weet hoe hij van die woelmuizen in zijn gazon af kan komen. Ik kijk hem aan met een ongelukkig gezicht: Hoe kan je mij dat nu vragen?!

Tijdens de koffie liet ik hem nog wel een vertederend filmpje zien van een dwergmuis klauterend over een rietstengel. Maar juist als gevolg van ons eerdere gesprek vraagt hij het. Hij kijkt me vragend aan verwachtend dat ik hem ga vertellen hoe die prachtige minicavia’s te verjagen zijn. Maar ik wil hem niet het antwoord geven dat hij kan gebruiken. Ik wens dat hij zijn tuin deelt met wat als ik hem zo’n beetje beluister woelratten zijn. Als zelfs mijn collega van deze organisatie met die prachtige missie: Mensen betrekken bij natuur, milieu en duurzaamheid, al geen woelratten in zijn tuin wenst, hoe moet het dan verder met mens en natuur?!

Dat is ongeveer wat ik voel voordat ik hem antwoord dat die woelrat een stukje beleef-de-natuur is. Ik raad hem aan om een appeltje neer te leggen en een cameraval te plaatsen om zo over dit dier te leren en te bewonderen. Hij kijkt ongelukkig terug en een ja maar niet in mijn achtertuin gesprek volgt. Ik denk dat wij als mens zoveel ruimte innemen dat we meer en beter bereid moeten zijn deze ruimte te delen met andere soorten. Dat lijkt mij een redelijke opvatting die ook breed gedragen wordt door zo’n 4000 deelnemers aan het project tuinreservaten.

IVN werkt mee aan het project tuinreservaten en organiseert overal in Nederland cursussen om de tuin om te toveren tot een diervriendelijk-natuurvriendelijke tuin. Tuinreservaten vind ik dan ook een een fantastisch project te beleven als De Nieuwe Wildernis in je achtertuin. Een woelrat is een bijzonder vertederend knaagdier dat je tuin vanaf de onderkant her en der een beetje bijsnoeit. Of heb je nu per ongeluk vervelend in plaats van vertederend gelezen? Ik ben ervan overtuigd dat als je eenmaal zijn snoet hebt gezien je hem vast een plekje gunt in je gazon. Vervolgens kijk je vertederd naar de hobbels en bobbels in de tuin inclusief dat warme; daar woont ie, gevoel.

Hier een linkje naar een kort filmpje van en woelrat.