Struinen in de Boekenweek - De-kijk-dan-toch(t)

Het thema van de de 83e Boekenweek is Natuur. Tussen 10 en 18 maart ga ik daarom op struintocht door het noorden van het land om verhalen te vertellen over mijn favoriete natuurschrijvers. En ja, ik wil natuurlijk ook graag mijn eigen natuurdagboek De onsterfelijke nachtegalen een beetje onder de aandacht brengen. Ik schreef het natuurdagboek samen met Barbara de Beaufort en het is onlangs verschenen bij Uitgeverij kleine Uil.

Het thema De-kijk-dan-toch(t) heb ik ontleend aan de recensie van Agmar van Rijn op Tzum.info (klik hier). Zij vatte De onsterfelijke nachtegalen als volgt samen: 'Het boek maakt je wakker voor de natuur, je krijgt ontzettende zin om óók te gaan kijken, in feite is het hele boek één lange aansporing; kijk dan, kijk dan toch!' En zonder dat ik het zelf zo expliciet had bedacht, is dit inderdaad waar het ruim tweehonderd pagina's lang over gaat.

De Zulthe, voormalig kinderherstellingsoord en later woonhuis van M. Vasalis. 

Za. 10 maart - Vasalis-wandeling - Landgoed Terheijl
De kijk-dan-toch(t) begint op zaterdag 10 maart met een Vasalis-wandeling op het landgoed Terheijl tussen Nietap en Roden, in samenwerking met boekhandel Daan Nijman uit Roden  Ik ben een groot liefhebber van het werk van Vasalis en zoek in haar gedichten, brieven en essays naar de natuurervaringen die ze had rond Terheijl. Vasalis woonde lang in het voormalige kinderherstellingsoord De Zulthe dat aan de rand van dit bijzondere gebied staat. Tijdens de wandeling vertel ik over het bijzondere landschap en de natuur en maak geregeld uitstapjes naar het werk van Vasalis. De start is om 14 uur bij de parkeerplaats aan de Vagevuurselaan tussen Nietap en Nieuw-Roden. Aanmelden kan via info@daannijman.nl. Na afloop is er een boekenborrel in de winkel. Meer informatie vind je hier.

Di. 13 maart - Boekpresentatie De onsterfelijke nachtegalen - Assen
De kijk-dan-toch(t) gaat verder met een boekpresentatie over De onsterfelijke nachtegalen op dinsdagavond 13 maart bij boekhandel Van der Velde in Assen. Aan de hand van een tien thema's uit het boek vertel ik over mijn natuurbelevenissen in de afgelopen dertig jaar en de mensen die mij inspireren. Ook lees ik een aantal fragmenten uit het natuurdagboek voor. De boekpresentatie start om 19.30 uur en meer informatie vind je hier.

Wo. 14 maart - Boekpresentatie De onsterfelijke nachtegalen - Roden
Dezelfde presentatie als hierboven, maar dan bij boekhandel Daan Nijman in Roden. We starten om 20.00 uur. Meer informatie vind je hier.

Do. 15 maart - In het voetspoor van Linnaeus - Nijverdal
Natuurschrijvers staan figuurlijk (bijna) altijd op de schouders van een voorganger. Iemand die hen inspireerde of zelfs vrij letterlijk aan de hand nam. In mijn lezing In het voetspoor van Linnaeus ga ik in op de mooiste verhalen, avonturen en ontdekkingen van natuurschrijvers in de afgelopen 300 jaar.

Mijn verhaal begint bij de in 1707 geboren Zweedse natuuronderzoeker Carolus Linnaeus. In 2013 legde ik deels de route af van de studiereis die hij bijna 300 jaar eerder door de Zweedse provincie Dalarna maakte. In het dagboek dat hij van die reis bijhield, beschreef hij niet alleen allerlei feiten over planten, dieren, mensen en gebruiken, maar hij springt hier en daar - meer dan bij zijn eerdere dagboek van zijn reis door Lapland - uit de band met een mooie landschapsbeschrijving of natuurbeleving.

Alexander von Humboldt in zijn studeerkamer in Berlijn. (Eduard Hildebrandt, 1856)

Ook al begint mijn verhaal op de grens van Noorwegen en Zweden en kom ik geregeld op dat avontuur terug, de natuur in de directe omgeving van mijn huis is de rode draad. Van hieruit dwaal ik via bekende namen als Von Humboldt, Thoreau, Darwin, Muir, Heimans, Thijsse en J.A. Baker steeds verder af naar hedendaagse natuurschrijvers als Robert Macfarlane, Caspar Janssen en Koos van Zomeren. Ook minder bekende helden komen langs en ik laat zien dat ze vaak onterecht in de vergetelheid zijn geraakt. De lezing is een explosie aan mooie verhalen over wat natuurschrijvers drijft en over hun soms nogal hachelijke avonturen. En, als het mag, vertel ik tot slot graag iets over De onsterfelijke nachtegalen.

De lezing vindt plaats in het Buitencentrum Sallandse Heuvelrug. Voor meer informatie en aanmelden klik hier.

Boeken - Huiswaarts

Klik hier om het boek te bestellen.

Er zijn boeken waarvan je de hele oplage zou willen kopen, in de hoop dat de schrijver van het boek in kwestie daardoor zo wordt aangemoedigd snel met een nieuw boek te komen. Een van die boeken is wat mij betreft Huiswaarts van de Duits/Amerikaanse bioloog Bernd Heinrich. De man heeft al prachtige werkjes geschreven als Ravens in winter, Winterworld, The Geese of Beaver Bog en The Trees in my Forest.

Noviteit

Dat lijken genoeg boeken om een tijdje mee vooruit te kunnen, maar geen van die boeken is vertaald in het Nederlands. Nu ben ik geen Engalfabeet maar ik lees toch liever in mijn moerstaal. En Huiswaarts is wat dat betreft een noviteit. Het is me wel raadsel waarom Meulenhoff daar met dit boek, na al die eerdere juweeltjes, ineens mee start.

Hier blijkt trouwens ook weer dat het vertalen van boektitels uit het Engels nog niet zo eenvoudig is. Het origineel heet namelijk The homing instinct, wat een vrij adequate omschrijving is van waar het boek over gaat. De Nederlandse titel en ondertitel suggereren dat het vooral over trekvogels gaat, maar het gaat over veel meer waar Heinrich aan heeft gewerkt of interesse voor heeft. En Heinrich heeft voor bijna alles een gezonde nieuwsgierigheid en kan daarover ook nog eens heel beeldend en boeiend vertellen.

Albatrossen

In het Huiswaarts geeft Heinrich tientallen voorbeelden van hoe dieren op de een of andere manier aan een thuis gebonden zijn. Zoals albatrossen die geboren worden op een eilandje ergens in de Zuidelijk oceaan, daarna zes tot zeven jaar rondzwerven over de wereldzeeën zonder aan land te komen en dan toch weer terug gaan naar dat ene eilandje om zelf voor nageslacht te zorgen. Of hoe vogels de zon, maan, sterren en het aardmagnetisch veld gebruiken om de weg naar hun overwinteringsgebieden te vinden, hoe vissen de plek waar ze geboren zijn terugvinden op geur en hoe verschillende diersoorten een onderkomen bouwen als veilige thuishaven. Maar ook is er een kostelijk hoofdstuk over wilde bijen en ook een van mijn eigen favorieten, de atalanta, komt aan bod. Vanwege zijn Duitse afkomst, maakt Heinrich voortdurend uitstapjes naar Europese soorten wat de herkenning vergroot.

Puik werk

Het boek leest als een snoepwinkel met zoetigheden waar je niet misselijk van wordt. Je kunt er van blijven eten. Dat komt, zoals gezegd, niet in de laatste plaats door de aanstekelijke verteltrant van Heinrich. Je ziet wel dat hier en daar in de vertaling wat van zijn levendige stijl verloren is gegaan, maar de vertalers hebben puik werk verricht. En natuurlijk zorgen vooral ook de dieren die Heinrich beschrijft voor een constante stroom aan vreugdemomentjes. Althans bij mij. Al die strategieën en aanpassingen die dieren hebben ontwikkeld in de loop van de evolutie zijn ronduit hoopgevend.

Huiswaarts, Bernd Heinrich, 2015, Meulenhoff Boekerij bv, ISBN 978-90-290-9080-3