Natuurspoorjournaal #47 - Winterhut

Winterhut van een muskusrat aan de rand van het Fochteloërveen.

Nu de temperatuur eindelijk richting zomer gaat, wil ik in dit journaal even terug naar de winter. Toen hadden niet alleen wij het koud. Ook de muskusratten kropen gezellig bij elkaar in een prachtige winterhut aan de rand van het Fochteloërveen. Blijkbaar vonden ze oevers niet geschikt om een hol te graven en dus brachten ze de winter door in een zelfgebouwde vesting van (water)planten. De ingang ligt onder water, maar de woonkamer ligt hoog, droog en warm.

Als muskusratten eten van waterplanten zoals lisdodde en riet is het net alsof ze blokfluit spelen. In de verte doen ze me denken aan een reuzenpanda, die op een stuk bamboe zit te kauwen. Maar muskusratten zijn een stuk grappiger en je hoeft er niet helemaal voor naar China. Mijn voorstel aan het Wereld Natuurfonds om in hun logo de panda te vervangen door de muskusrat werd om voor mij onbegrijpelijke redenen afgewezen.

Nou ja, panda's zijn natuurlijk een stuk zeldzamer en worden in hun voortbestaan bedreigd. Dat doet het natuurlijk beter bij de fondsenwerving dan een dier die in veel Europese landen als een plaag wordt gezien. Ze ondermijnen immers de dijken die de mensch moet vrijwaren van overstromingen.

Muskusratten worden 'gelukkig' voor ons een stuk minder oud dan panda's. Na een jaar of drie zijn de kiezen en tanden van al dat gevreet zo afgesleten dat ze sterven. Tot die tijd kun je daarom maar beter een plekje opzoeken waar wateroverlast juist gewenst is. Dat geeft de minste kans om voortijdig in een val te belanden.

Daarom denk ik dat de eigenaren van de muskusrattenvilla op de foto kunnen lezen. 'Naar een natter Fochteloërveen', staat immers op projectborden en in allerlei rapporten en visies. 'Kijk vrouwlief, laten we daar maar een mooie winterhut bouwen! Het schijnt er bovendien in de zomer ook heel mooi te zijn.' Waarvan akte.

Slangen berg u!

Dan ben je gladde slang in een van de grootste populaties van Drenthe, dan overleef je de vernattingsmaatregelen ten behoeve van het hoogveen en dan krijg je ineens iets anders op je dak: de slangenarend. Deze Zuid-Europese soort komt elk jaar wel even buurten in het Fochteloërveen, maar dit jaar zijn er ineens vier van die slangenvangers actief. Waar ze ineens vandaan komen…

Literatuur
Slangenarenden broeden ver ten zuiden en oosten van ons land. Midden-Frankrijk is het dichtste bij wat dat betreft. Volgens de literatuur prefereren ze landschappen met een warm klimaat en weinig neerslag. Ze houden er bovendien een nogal uitputtende broedcyclus op na. Tussen start van de eileg en het uitvliegen van de jongen zit zomaar 16 weken. Er vanuit gaande dat ze vanaf eind maart (op zijn vroegst) beginnen met eieren leggen, zijn eind juli de jongen vliegvlug. Dit jaar werden de eerste pleisterende slangenarenden eind mei al gezien op de Hoge Veluwe en op het Wapserveld. De laatste weken worden ze echter alleen nog op het Fochteloërveen gezien.

Niet-broeders
Het gaat bij ons dus om niet-broedvogels, relatief jonge vogels vaak. Ze zijn pas na drie tot vier jaar geslachtstrijp. En dus hebben ze tot die tijd alle ruimte om wat rond te zwerven. En waarom dan niet vanuit Afrika lekker doorvliegen naar het Fochteloërveen, in plaats van blijven hangen in Spanje. Alle ingrediënten die een slangenarend nodig heeft zijn ook hier aanwezig, vooral de massale aanwezigheid van prooidieren. Met het warme en droge klimaat wil het deze zomer niet echt lukken, maar daar trekken ze zich nu vooralsnog niets van aan.

Torenvalk
Vanochtend werd ik wakker met het idee dat het wel weer zou regenen, maar toen ik het gordijn oprolde, zag ik zowaar een waterig zonnetje. Ik haastte me daarom naar Veenhuizen om slangen en slangenarenden te observeren. Met de slangen had ik veel geluk vanochtend, maar liefst zeven gladde slangen en een adder lagen op te warmen in het zonnetje. En tegen een uur of elf liet ook de eerste slangenarend zich prachtig bekijken. Ze jagen een beetje als een torenvalk staat er weer in de literatuur.Om dat nog even te bevestigen zag ik in een kijkerbeeld een slangenarend en een torenvalk ongeveer gelijktijdig hetzelfde kunstje doen. Toch blij dat wat in de boekjes staat best vaak klopt.

Nee, het wachten is wat mij betreft op het moment dat twee van die slangenvreters zich niets aantrekken van de boekjes en het gewoon eens in de boswachterij Veenhuizen proberen.



Een van de gladde slangen van vanochtend...