Natuurspoorjournaal #78 - De das en het vakantiehuisje

Verse wissel van een das. 

Er wordt wel eens een beetje schamper gedaan over de waarde van kennis van diersporen bij fauna-onderzoek. Ik vind dat natuurlijk jammer, niet in de laatste plaats omdat tracking zo'n aangename bezigheid is en niets leuker is als aangenaam en nuttig verenigd kunnen worden. Deze week kwam stuitte ik weer op zo'n voorbeeld waarbij een dierspoor binnen twee gedachtesprongen tot een verheugenswaardige constatering leidde.

Over een walletje zagen Tonnie en ik een verse wissel van een das. Niet iets om je in eerste instantie heel druk over te maken, maar die wissel betekende dat de burcht in de buurt weer bezet was na lange tijd van 'leegte'. Goed nieuws. Op de burcht zelf was echter nog niet zoveel bijzonders te zien: geen graafwerk, geen gesleep met nestmatieraal, geen latrines, nauwelijks wroetsporen. Niet meteen aanleiding om per se te willen weten wat er op die burcht gebeurt. Maar die forse en verse wissel gaf ons juist wel te denken. Dus toch maar een camera geplaatst.

Uit de beelden bleek dat een stevige dassenman zijn intrek in de burcht had genomen. Ook dat is nog niet zo heel spannend, maar dat wordt het wel als je bedenkt dat diezelfde man eerder nog bij zijn vrouwtje op een andere burcht een stuk verderop zat. Het gebeurt vaker dat mannen in de tijd dat er jongen zijn geboren hun heil elders zoeken. De wissel gaf aan dat pa nog wel geregeld even op bezoek gaat bij zijn vrouw, die nu hopelijk vooral haar energie aan haar nakomelingen besteed en haar humeurige man naar het 'vakantiehuisje' heeft gestuurd.

De relatie tussen verschillende burchten is razend interessant en we weten er ook maar zo weinig van. Het is bekend dat dassenfamilies meerdere burchten gebruiken en geregeld wisselen van plek, maar wat de exacte drijfveren zijn waarom en wanneer ze dat doen, weten we (nog) niet. Net zoals veel andere drijfveren van dassenfamillies. Gelukkig maar...

ps. Sinds gisteren is de site www.cybertracker.nl online. Voor meer informatie waarom de methode van Cybertracker zo leuk is, verwijs ik je graag naar dit blog.

Natuurspoorjournaal #55 - Wasbeerhond dl2

In februari schreef ik hier een journaal over de wasbeerhond. Er stond toentertijd een foto bij van een pootafdruk van een wasbeerhond, maar de fotoverhouding was onherstelbaar uit zijn verband gerukt. Hierdoor was de prent langer dat breed, 'en dat kan natuurlijk niet' schreef Annemarie van Diepenbeek me toen. Ik heb de foto maar verwijderd om verwarring te voorkomen.

In juni van dit jaar was er ineens wasbeerhondennieuws. Dassenonderzoeker Lex Duif trof bij een van de door hem met een cameraval gevolgde burchten jonge wasbeerhonden aan. Gek gezicht! Vrij kort daarna kon ik met mijn collega Pauline Arends de bewuste burcht onderzoeken op sporen. Wat laat een wasbeerhond achter aan tekens? Oftewel welke onderscheidende kenmerken zijn er ten opzichte van das en vos? Bij het archiveren van mijn foto's van het afgelopen jaar, kwam ik de toen gemaakte plaatjes weer tegen. Het embargo is inmiddels opgeheven. En ik dacht, het is zondag, ik heb toch niets te doen, laat ik er eens een stukje over schrijven. Ter leering ende vermaeck.

1. Burcht. Wasbeerhonden graven zelf niet. Rond de burcht waar ze hun jongen werpen is aan de buitenzijde niet zoveel te zien, behalve dat de randen van de pijpingang nogal gladgesleten zijn. We hebben geen zandverplaatsing kunnen vaststellen. 
2. Latrine. Bij een van de pijpuitgangen lagen op 1,5 tot 2 meter afstand veel uitwerpselen verspreid over een oppervlakte van 50x50 cm.
3. Uitwerpselen. De keutels (van de jongen?) zijn pinkdik (ca. 1 cm), langwerpig en enigszins gesegmenteerd. Ze zijn bruinzwart van kleur, bevatten veel haar en ruiken sterk en onaangenaam. Doet denken aan vos. 
4. Prenten. Helaas niet gevonden.
5. Prooiresten. Rond de burcht lagen diverse prooiresten, waaronder de resten van jonge vogels en een poot van een havik! De havik was een jaar eerder geringd door Willem van Manen in een bos ongeveer vijf kilometer verder op. Het is niet duidelijk hoe die havik aan zijn eind is gekomen. 
6. Overig. Ook vonden we de resten van een jonge wasbeerhond. Hoe het dier was gesneuveld, werd niet duidelijk. Wel duidelijk was dat het waarschijnlijk als maaltijd voor zijn broertjes en zusjes heeft gediend. Er lag onder meer een poot. De vergroeide voortenen waren goed te zien, een karakteristiek kenmerk dat al eens eerder was gemeld door Harry Bosma en onlangs ook is beschreven door Jaap Mulder in Lutra. Het zou een onderscheidend kenmerk (moeten) kunnen zijn bij goed geprojecteerde prenten in zand of modder.  

Holingang met gladgesleten randen. Op de voorgrond bij het liniaaltje ligt een latrine.

Keutel van een (jonge?) wasbeerhond.

Pootkussens van een jonge wasbeerhond. Let op de vergroeide voorteenkussens.

Prooirest van een wasbeerhond: Havik...

Pootafdruk van wasbeheerhond waarbij de vergroeiing van de voortenen goed is te zien. Ook opvallend is het wolkvormige middenkussen met drie duidelijke lobben. De prent is bovendien even breed als hoog. Foto Annemarie van Diepenbeek.